การใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการผลิตข้าวของเกษตรกร ภายใต้โครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน กฟผ.แม่เมาะ

Abstract

This study aimed to explore an application of microorganisms having efficiency in rice production of agriculturists under the geosocial context of 3 villages around Mae Moh Electrical Plant, namely, Nasak, Jang Nuea, and Sobpad Sub-districts in Lampang Province. In-depth interviews and focus group discussions were conducted with a sample group of 98 agriculturists in the districts. They attended a training course on the use of microorganisms having efficiency in rice production under the biological way project for sustainable development.

The results of the study revealed that most of the informants (56.12%) were female, aged 51-60 years (26.52%), and they had 1-5 rai of a small cultivation area (56.12%). Most rice varieties they grew were KorKhor 6, 10, and 12 sticky rice and Sanpatong rice varieties. Most of the informants attended the training course on the use of microorganisms having efficiency in rice production.

Their applications for rice production were as follows: 1) soil preparation – Bogachi fertilizer was used with other manure to increase soil fertility; 2) seed preparation – EM microorganism was used in rice seed soaking; and 3) rice plant care – after 15 and 30–45 days of rice growing, EM microorganisms was mainly used, followed by egg hormone, fruit hormone, biological area, etc, and water fermented with herbal plants was used to expel insect pests.

Besides, it was found that their problems were as follows: lacking an agriculturist group forming for the production of microorganisms having efficiency in rice production and environmental factors having an effect on the effective use of microorganisms. This included area size, climate conditions and impacts of chemical substance using in their nearby areas.

การศึกษาเรื่องการใช้ประโยชน์จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการผลิตข้าวของโครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการผลิตข้าวของเกษตกรรอบโรงไฟฟ้าแม่เมาะ 2) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการผลิตข้าวภายใต้บริบทภูมิสังคมของชุมชนรอบโรงไฟฟ้าแม่เมาะ 3) เพื่อศึกษาปัญหาอุปสรรคในการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการผลิตข้าวของเกษตรกรรอบโรงไฟฟ้าแม่เมาะ ปีการเพาะปลูก พ.ศ.2562/63 ผู้ให้ข้อมูลในการวิจัย คือ เกษตรกรที่เข้าอบรมการนำจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพไปใช้ในการเกษตร ภายใต้โครงการศูนย์ชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) แม่เมาะ โดยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวนทั้งสิ้น 98 ราย เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลและอภิปรายด้วยสถิติเชิงพรรณนา

ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรตัวอย่างส่วนใหญ่มีอายุอยู่ในช่วง 51-60 ปี (39.80%) เป็นเพศหญิง (56.12%) เกษตรกรตัวอย่างส่วนใหญ่มีพื้นที่เพาะปลูกระหว่าง 1-5 ไร่ (56.12%) เกษตรกรตัวอย่างมากกว่าร้อยละ 90 เคยเข้าอบรมการใช้จุลินทรีย์จากศูนย์ฝึกอบรมโครงการชีววิถีฯ มากถึง 4 ครั้ง (96.94%) การประยุกต์ใช้จุลินทรีย์ในขั้นตอนการเตรียมดินเกษตรกรกลุ่มตัวอย่างนิยมใช้ปุ๋ยโบกาฉิร่วมกับมูลสัตว์ ใช้จุลินทรีย์ EM เทบริเวณหัวนาช่วงที่ปล่อยให้น้ำไหลเข้านา โดยจุลินทรีย์ที่นำมาใช้ได้รับแจกจากศูนย์ฝึกอบรมโครงการชีววิถีฯ (45.97%) สูตรฮอร์โมนที่ใช้ในการบำรุงข้าวมากที่สุด คือ จุลินทรีย์ EM ยูเรียชีวภาพ และ ฮอร์โมนไข่ นอกจากนี้ยังฉีดพ่นสารไล่แมลงด้วยน้ำหมักสมุนไพร เกษตรกรประยุกต์เติมน้ำส้มควันไม้ อัตราส่วนที่ใช้ปรับเปลี่ยนตามขนาดพื้นที่ของเกษตรกร